Chúng ta nhận thức thế giới theo bản ngã riêng

Chúng ta nhận thức thế giới theo bản ngã riêng

Giả sử bạn có chuyến đi leo núi với một nhóm bạn bè. Với bạn, đó là một chuyến đi thật thú vị và dễ chịu, cơ thể bạn cảm thấy thoải mái, bạn thưởng ngoạn phong cảnh, hứng khởi trong từng bước chân. Nhưng một người khác trong đoàn có thể đang mệt mỏi vì bị ốm hay đau đớn vì những vết phồng rộp. Với họ, mỗi bước chân đều rất khó nhọc dù họ vẫn quyết tâm. Cùng một đoàn bộ hành song mỗi người lại có một trải nghiệm khác nhau. Vậy sự thật ra sao? Thực ra, mỗi trải nghiệm đều cần được tôn trọng cũng như cần được buông xả một cách bình đẳng, nghĩa là ta không nên bám chấp vào trải nghiệm của mình hay của người. Bởi tâm lý, cảm xúc của mỗi người đều có thể thay đổi trong chốc lát, do vậy việc bám chấp rằng trải nghiệm của người này hay người kia là đúng hay sai đều không có nghĩa lý gì.

Đây chỉ là một ví dụ đơn giản, nhưng khi để bản ngã thống trị tâm, chúng ta sẽ mất đi khả năng nhìn nhận sự việc một cách đa chiều. Như chúng ta đã biết, bản ngã vốn ưa cứng nhắc, bảo thủ hơn thay đổi linh hoạt, cởi mở. Chúng ta thường cho rằng quan điểm cá nhân mạnh mẽ cũng đồng nghĩa với cái tôi nổi bật và có cá tính. Thêm nữa, việc nhìn nhận vấn đề một cách khách quan đôi khi lại khiến ta có cảm giác mình là người dễ dàng, không chính kiến, nên ta cần giữ vững lập trường, quan điểm hơn việc không nhận ra những khả năng tích cực này ở mình. Bởi vì, những người sẵn sàng xem xét sự việc từ các góc độ khác nhau thường là những người luôn sẵn lòng lắng nghe. Ở họ ta luôn tìm thấy sự chia sẻ, cảm thông!

  Đại bi phát nguyện

Tất nhiên, chẳng có gì sai trái khi chúng ta có những niềm tin hay quan điểm của riêng mình trong cuộc sống – tất cả những điều này khiến chúng ta là những cá nhân riêng, mỗi người một vẻ. Mọi ký ức và trải nghiệm đều nằm trong tâm, điều mấu chốt là chúng ta phải nhận thức được sự tồn tại của lăng kính bản ngã. Chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh góc nhìn hoặc thay thế chúng, nhất là khi cảm thấy lo âu phiền não trên bước đường đời.
(Khai thị của Đức Nhiếp Chính Vương Gyalwa Drukpa)

Con người có thể nhận thức thế giới hay không là một câu hỏi hóc búa không chỉ với các nhà triết học mà còn cả nhân loại. Tuy nhiên, không chỉ giữa các nhà triết học duy tâm với các nhà triết học duy vật, mà ngay cả giữa những nhà triết học duy tâm với nhau hay giữa các nhà triết học duy vật với nhau cũng có những mâu thuẫn nhất định trong việc trả lời câu hỏi này. Vậy chân lý nằm ở đâu? Chúng tôi cho rằng quả thực rất khó để tìm ra câu trả lời đúng cho vấn đề này, nhất là trong bối cảnh thế giới ngày càng trở nên bão hoà về thông tin cùng với sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật. Mặc dù như vậy, thế giới vẫn luôn luôn là một đối tượng bí ẩn thu hút các nhà khoa học; vì vậy, câu hỏi con người có thể nhận thức được thế giới hay không vẫn còn nóng bỏng và thú vị như buổi ban đầu. Bài viết dưới đây sẽ trình bày cách tiếp cận của  chúng tôi trước vấn đề này và hy vọng nó sẽ phần nào thức tỉnh con người về khả năng và giới hạn của mình trước vấn đề nhận thức thế giới trong mối tương quan với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt là của ngành truyền thông. Lịch sử tư tưởng của con người đã tiếp nhận rất nhiều quan điểm về khả năng nhận thức thế giới của con người, từ “ bất khả tri ” của Berkeley đến “ vật tự nó ” của Kant, từ “ tinh thần tuyệt đối” của Hegel đến “cải tạo thế giới” của Marx. Phải khẳng định rằng mỗi học thuyết đều có những điểm hợp lý của nó; chính bởi vậy, nó vẫn rất sống động và liên tục truyền cảm hứng cho con người trong việc lý giải câu hỏi này. Vấn đề chúng tôi đặt ra trong bài viết này chỉ là một khía cạnh liên quan đến khả năng nhận thức thế giới của con người, đó là ngày nay con người có nhận thức được thế giới không?
Khi mà càng ngày càng được tiếp xúc với nhiều tài nguyên thông tin hơn? Hay thế giới, trải qua vô số những cơn thăng trầm và biến chuyển vĩ đại, vẫn là chính nó, bí ẩn và huyễn hoặc như trong mắt Berkeley và Kant hay rõ ràng, cụ thể như trong nhận thức của Marx?
Bình luận đã bị đóng.
You cannot copy content of this page